Բուսակերություն սնման համակարգ է, որի դեպքում բացառվում կամ զգալիորեն սահմանափակվում է կենդանական ծագման սննդամթերքը։ Բուսակերությունը լայն տարածում է ստացել 19-րդ դարի 2-րդ կեսերին, երբ շատ երկրներում ի հայտ եկան բուսակերների ընկերություններ, որոնք քարոզում էին, որ մարդու համար բնական սնունդ է միայն բուսական սննդամթերքը։
Այն մարդիկ, ովքեր համարվում են բուսակեր չեն հագնում նաև կենդանիների բրդից, կաշվից կարված շորեր, մուշտակներ և այլն, իրենց նախասիրություններից բացակայում է որսորդությունը և կենդանիների մարմիններից խրտվիլակների հավաքածուներ ստեղծելը։
Բուսակերները չեն օգտագործում միս, թռչնամիս, ձկնատեսակներ, ծովամթերքներ իրենց սննդակարգում։ Կաթնամթերքները և ձուն անտեսվում են միայն բուսակերների փոքրամասնության մոտ։ Ոչ միանշանակ վերաբերմունք ունեն նաև մեղրին։
Լինում են բուսակերության մի քանի տեսակ
- Օվո-բուսակերություն — ներառում է ձու, սակայն ոչ կաթնամթերք,
- Լակտո բուսակերություն — ներառում է կաթնամթերք, բայց բացառում է ձուն,
- Օվո-Լակտո բուսակերություն — ներառում է կաթնամթերք, ձու, կաթ, մեղր,
- Վեգանիզմ — բացառում է կաթնամթերքը, ձուն, մեղրը, մորթե ու կաշվե հագուստն ու իրերը, կենդանիների վրա փորձարկված, ինչպես նաև կենդանական տարրեր պարունակող հիգիենայի միջոցներն ու կոսմետիկան, ինչպես նաև վեգանները դեմ են կրկեսին ու գազանանոցներին։
Բուսակերության դրական կողմերը
Բնական ծագման սննդի օգտագործում: Բուսակերության հիմնական առավելությունը սննդակարգում բանջարեղենի, խոտաբույսերի, ձավարեղենի, լոբազգիների, սերմերի, ընկույզեղենի և մրգերի ավելացումն է: Նման սնունդը հարուստ է մանրաթելերով, միկրոէլեմենտներով և վիտամիններով:
Մարմնի զանգվածի ինդեքսի և մարմնի ճարպի նվազում: Քաշի ավելացման վրա ազդում է հագեցած ճարպերի մեծ քանակությունը: Դրանք հանդիպում են կարմիր մսի, կաթնամթերքի, ինչպես նաև կոկոսի և արմավենու յուղերի մեջ, որոնք առկա են գրեթե բոլոր քաղցրավենիքներում և թխուկներում: Բուսական դիետան և հատկապես վեգան դիետան այս ճարպերից շատ ավելի քիչ է օգտագործում, քան ամենակեր սննդակարգը:
Ընդհանուր խոլեստերինի նվազում: Խոլեստերինը իր էական դերն է խաղում բջիջների կյանքում և նյութափոխանակության մեջ: Բայց արյան մեջ դրա չափազանց մեծ քանակությունը կարող են խնդիրներ առաջանալ։ Հետազոտութունների համաձայն, խոլեստերինի բարձր մակարդակի հետ կապված է սրտանոթային հիվանդության, հատկապես սրտամկանի ինֆարկտի զարգացման բարձր ռիսկը:
Խոլեստերինի իջեցումը հնարավոր է նվազեցնելով հագեցած ճարպերի ընդունումը՝ կարմիր միս, կաթնամթերք, արմավենու և կոկոսի յուղեր, և ավելացնելով բանջեղենի օգտագործումը:
Երկրորդ տիպի շաքարային դիաբետի առաջացման ռիսկի նվազեցում: Երկրորդ տիպի շաքարային դիաբետի առաջացման ռիսկերը ներառում են ՝ գիրություն և քրոնիկ շատակերություն, ծերություն, ծխելը, ալկոհոլի օգտագործումը, արյան բարձր ճնշումը, նստակյաց ապրելակերպը: Ինչպես արդեն պարզեցինք, բուսական սննդակարգը նպաստում է ճարպակալման դեպքում քաշի կորստին: Իսկ դա նշանակում է, որ շաքարախտի առաջացման հիմնական ռիսկը նույնպես նվազում է ։
Էկոլոգիական հետքի նվազում: Շատ բուսակերների և վեգանների համար ևս մեկ շատ կարևոր դրական կետ կենդանական ծագման մթերքներից հրաժարվելու համար դա էկոլոգիական հետքի նվազումն է: Պարզ ասած, թե որքան ենք մենք օգտագործում հող, ջուր, կենդանի էակներ և բույսեր մեր սեփական կենսապահովման համար: Յուրաքանչյուր մարդ, կազմակերպություն, ձեռնարկություն, բնակավայր, երկիր ունի էկոլոգիական հետք:
Բացասական կողմերը
Ցածր կալորիականություն: Բուսական սննդակարգը համարվում է քիչ հագեցնող և ոչ շատ կալորիական, ինչը նշանակում է, որ տեսկանորեն բուսակեր արշավակը միշտ պետք է սոված լինի և ավելի հյուծված, քան արշավի մյուս մասնակիցները: Բայց դա ամենևին այդպես չէ: Առաջին հերթին, որոշ բուսական սննդամթերքներ, իչպիսիք են օրինակ ընկուզեղենը, իրենց կալորիականությամբ կարող են փոխարինել մսին: Երկրորդ հերթին, բուսական սննդամթերքից օրգանիզմը ստանում է ավելի քիչ կալորիաներ, բայց նրանք դանդաղ են այրվում, քանի որ դրանք ավելի հեշտ են մարսվում: Բացի այդ, մրգերում և բանջարեղենում մանրաթելերի բարձր պարունակությունը տալիս է հագեցվածության բարձր զգացողություն:
Սպիտակուցի անբավարարություն: Բավարար քանակությամբ սպիտակուցը կարևոր է մկանների, արյան շրջանառության և լիմֆատիկ համակարգերի կայուն աշխատանքի համար: Դրա պակասը դժվարացնում է ճանապարհորդության պայմաններին հարմարվելը և նվազեցնում արտադրողականությունը: Այս խնդիրը, ինչպես և նախորդ դեպքում, կարող է լուծվել սպիտակուցի բարձր պարունակությամբ բուսական մթերքների գրագետ ընտրության օգնությամբ:
Կրեատինի անբավարարություն: Այս էական ամինաթթուն, որը պատասխանատու է մկանների և նյարդային բջիջների էներգիայի մատակարարման համար, օրգանիզմ է մտնում հիմնականում մսի և ձկնամթերքի հետ միասին: Հետևաբար, վեգանները կարող են զգալ այս նյութի զգալի անբավարարություն արշավի ժամանակ, և արդյունքում՝ ավելի դժվար է տանել ծանրաբեռնվածությունը։ Այս խնդրի լուծումը կրեատինը որպես սննդային հավելում ընդունելն է։
Արշավնեի ժամանակ ուսապարկի մեծ քաշ: Բուսակերների հիմնական ամենօրյա սննդակարգը բաղկացած է, բացի հացահատիկից և հատիկաընդեղենից, թարմ բանջարեղենից և մրգերից: Ուսապարկի սահմանափակ քաշի պատճառով արահետի վրա կարտոֆիլի, գազարի, կաղամբի և այլնի մեծ պաշար վերցնելը պարզապես անհնար է ։ Առավելագույնը ‘ 1-2 օրվա պաշար: Մնացած ծավալը կարող է փոխհատուցվել սուբլիմացված (չորացրած) բանջարեղենի և մրգերի հաշվին: Գրեթե ամեն ինչ ենթակա է չորացման: Դուք կարող եք գնել պատրաստի սուբլիմատներ, կամ դրանք ինքներդ պատրաստել:
Արշավների ժամանակ դժվարությունները
Արշավում բուսակերների հիմնական խնդիրը այլ մարդկանց վերաբերմունքն է: Հսկայական թվով ոչ ակտուալ հարցեր, “նորմալ սննդով” կերակրելու փորձեր, կատակներ և ամենակարևորը ՝ նրանք պարզապես մոռանում են ձեր մասին, երբ անհրաժեշտ է մի կողմ դնել առանց մսի սննդի չափաբաժին:
Բանն այն է, որ բուսակերների ամենօրյա սննդակարգի մեծ մասը կազմում են թարմ բանջարեղենն ու մրգերը՝ մթերքներ, որոնք սովորաբար չեն լինում արշավային ճաշացանկում։ Եվ, ընդհակառակը, արշավային սնունդը մեկ երրորդով բաղկացած է շոգեխաշած մսային պահածոներից, խոզի ճարպից, երշիկեղենից և պաշտետներից:
Կարծիք կա, որ արշավի ժամանակ պետք է սկսել միս ուտել։ Փաստն այն է, որ դա միայն կվատթարացնի ձեր ֆիզիկական վիճակը (եթե երկար ժամանակ չեք կերել կենդանական ծագման սնունդ), քանի որ ձեր ստամոքսը չի արտադրում անհրաժեշտ ֆերմենտները նման մարսողության համար։ Այսպիսով, սկսել միս ուտել, նշանակում է բարդացնել մարսողության գործընթացը, իսկ լեռներում արդեն իսկ խաթարված է։
Բուսակերների սննդակարգը արշավների ժամանակ
Այսպիսով, մենք արդեն նշել ենք, որ բուսակերների համար նախատեսված ճամբարային սնունդը պետք է ծածկի ամենօրյա կալորիաների պահանջարկը և մարմնին ապահովի այն ամենով, ինչ անհրաժեշտ է՝ սպիտակուցներ, ճարպեր, ածխաջրեր: Դա անելու համար ձեր սննդակարգում ներառեք հետևյալ ապրանքները.
Սոյայի միս
Լոբազգիներ՝ շիլաներ և ապուրներ պատրաստելու համար՝ ոլոռ, ոսպ, սիսեռ, լոբի
Հացահատիկներ՝ վարսակ, հնդկաձավար, բլղուր, բրինձ, քինոա
Հումուս
Բուսական կաթի փոշի (սոյա, կոկոս):
- Չորացրած սունկ և սնկի պաշտետներ
- Կտավատի, ձիթապտղի, կոկոսի և այլ բուսական յուղեր
- Պահածոյացված ոլոռ, սիսեռ, լոբի, եգիպտացորեն
- Չորահաց
- Ընկուզեղեն
- Քաղցրավենիք ՝ շոկոլադ, թխվածքաբլիթներ, կոզինախ, գրանոլա, հալվա, սպիտակուցային սալիկներ: Վերցրեք սրանք, նույնիսկ եթե սովորական կյանքում նախընտրում եք չօգտագործել շաքար — ավելացված ծանրաբեռնվածության պայմաններում գլյուկոզի պակասությունը, հատկապես ձմռանը, կարող է չար կատակ խաղալ ձեզ հետ:
Բուսակերները, ովքեր օգտագործում են ձուկ, կաթ և ձու, կարող են ավելացնել իրենց սննդակարգում.
- Պահածոյացված ձուկ
- Բոլոր տեսակի պանիրներ (չորացրած և վակուումային փաթեթավորված)
- Կարագ
- Խտացրած կաթ, կաթի փոշի և ձվի փոշի (շիլաներ, ձվածեղ պատրաստելու համար):
Վեգանները Էվերեստի գագաթին
Ալպինիստ Դին Մեհերը դարձել է աշխարհում առաջին վեգանը, որը վերելք է կատարել Էվերեստ լեռան գագաթ ՝ օգտագործելով լիովին վեգանական հանդերձանք:
«Ես շատ ուրախ եմ հայտարարելու, որ երկու օր առաջ ես դարձա աշխարհում առաջին վեգանը, ով բարձրացավ Էվերեստը: Ես չեմ օգտագործել ոչ բմբուլ, ոչ կաշի, ոչ մետաքս և այլն՝ ապացուցելով, որ նույնիսկ ամենամեծ երազանքներն իրականացնելու համար հարկավոր չէ շահագործել կենդանիներին»:
Մինչ այդ վեգաններն արդեն բարձրանում էին լեռան գագաթը, սակայն դա անում էին ավանդական հանդերձանքով:
Այսպես, հնդիկ ալպինիստ Կունտալ Ջոիշերը դա արել է դեռ 2016 թվականին, սակայն մինչ այդ պահը նա չի կարողացել գտնել վեգան հանդերձանք, որը թույլ կտար դիմանալ նման վերելքին ։
Նա գտավ կաշվե և ներքևի նյութերին այլընտրանք և 2018-ի մայիսին հաջող վերելք կատարեց Հիմալայների Լհոջե լեռը, որը 8516 մետր բարձրություն ունի ՝ օգտագործելով ամբողջովին Վեգան հանդերձանք: Նրա փորձից օգտվեց գործընկեր Դին մահերը և նվաճեց Էվերեստը ՝ օգտագործելով Վեգան հանդերձանք:
Այսպիսով, վեգանները ևս մեկ անգամ ապացուցեցին աշխարհին, որ հնարավոր է հասնել իրենց երազանքներին և ապրել լիարժեք կյանքով՝ չաջակցելով կենդանիների սպանությանը և շահագործմանը:
